https://www.facebook.com/watch/?v=778840468090658
To nie jest zły pomysł. Zależy jak miałby być wprowadzony.
Prabhupada: Świecki rząd powinien dopilnować, aby nawet jeśli istnieje wiele sekt religijnych, takich jak hinduiści czy muzułmanie i chrześcijanie, a więc świecki rząd nie oznacza, że powinien ich zaniedbać. Powinni dopilnować, aby Hindusi ściśle przestrzegali zasad religii hinduskiej, mahometanie ściśle przestrzegali zasad religii mahometańskiej lub… To jest obowiązek rządu. - Wykład na temat BG 2.2-6 – Ahmadabad, 11 grudnia 1972
W dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów (przedrozbiorowej) Żydzi posiadali daleko idącą autonomię prawną i samorządową, zwłaszcza od XVI do XVIII wieku.
Najważniejsze fakty:• Funkcjonował system tzw. kahalów – czyli gmin żydowskich. Kahał miał własny zarząd, który dbał o sprawy religijne, społeczne, podatkowe i sądowe.
• Wewnątrz wspólnoty Żydzi byli sądzeni według prawa żydowskiego (halachy) – przede wszystkim w sprawach rodzinnych, majątkowych, religijnych czy obyczajowych.
• Najwyższą instancją samorządową był Sejm Czterech Ziem (Wa’ad Arba Aracot), który rozstrzygał sprawy ogólnokrajowe społeczności żydowskiej w Polsce.
• Jeżeli przestępstwo dotyczyło osób spoza gminy (np. chrześcijan) lub naruszało interes państwa (np. sprawy kryminalne, zdrada, rozboje, podatki, handel zastrzeżony przez państwo), wtedy właściwe były sądy państwowe (miejskie, ziemskie, grodzkie).
• W praktyce oznaczało to dualizm prawny: Żyd mógł być sądzony przez swój kahał, a w pewnych sytuacjach przez państwo.
Podsumowanie:Żydzi w przedrozbiorowej Polsce mieli własny system sądowniczy oparty na prawie żydowskim. Jednak w momencie, gdy sprawa wykraczała poza ramy gminy (np. spór z chrześcijaninem, poważne przestępstwo kryminalne), interweniowały sądy królewskie lub miejskie.
________________________________________
🟢 Sprawy, które rozpatrywał kahał (sądy żydowskie, na podstawie halachy):
1. Sprawy małżeńskie i rodzinne – np. rozwody (get), spory o posag, alimenty, dziedziczenie.
Przykład: w aktach kahału lwowskiego z XVII w. zachowały się dokumenty rozwodowe, wystawione zgodnie z żydowskim prawem.2. Długi i zobowiązania między Żydami – np. pożyczki, handel, spory kupieckie.
Przykład: w kahałach poznańskim i lubelskim często rozstrzygano spory między kupcami o niespłacone weksle.3. Sprawy religijne i obyczajowe – łamanie szabatu, nieprzestrzeganie koszerności, kłótnie w synagodze, bluźnierstwo wobec rabina.
Przykład: w XVII-wiecznym kahałe krakowskim kara za palenie tytoniu w szabat mogła obejmować czasowe wykluczenie ze wspólnoty.4. Kwestie organizacyjne – podatki nakładane na gminę, podział obowiązków, spory o miejsca w synagodze.
________________________________________
Sprawy, które przechodziły do sądów państwowych:1. Zbrodnie kryminalne – np. zabójstwo, rozbój, kradzież wobec chrześcijan.
Przykład: w 1636 r. w Lublinie Żyd oskarżony o zabicie chrześcijanina stanął przed sądem grodzkim, nie kahałem.2. Konflikty między Żydem a chrześcijaninem – np. spory handlowe, oskarżenia o oszustwa, długi wobec mieszczan.
Przykład: w XVII w. w Krakowie Żyd został oskarżony przez chrześcijańskiego kupca o fałszerstwo wagi – sprawę rozpatrywał sąd miejski.3. Sprawy państwowe – unikanie podatków, przemyt, handel nielegalny.
Przykład: w XVIII w. Żydzi z Podola zostali oskarżeni przez starostę o uchylanie się od ceł – sprawa trafiła do sądu królewskiego.________________________________________
🟡 Ciekawostki:
• Kahały mogły wymierzać kary religijne i społeczne (np. cherem – wykluczenie ze wspólnoty, grzywny, czasem chłosta).
• Ale nie miały prawa karać śmiercią – to była wyłączna domena państwa.
• Zdarzało się, że kahały same prosiły sądy królewskie o pomoc w egzekwowaniu wyroku, gdy sprawca nie podporządkował się decyzji rabinów.
________________________________________
Podsumowanie:Kahały działały jak „państwo w państwie” – zajmowały się codziennym życiem Żydów i ich sporami. Państwo interweniowało dopiero, gdy sprawa dotyczyła chrześcijan lub poważnych przestępstw.
Podział spraw: Kahał vs. sądy państwoweRodzaj sprawy - Jurysdykcja
Sprawy małżeńskie i rodzinne (get, posagi, rozwody) Kahał (prawo żydowskie)
Długi i zobowiązania między Żydami Kahał
Sprawy religijne (szabat, koszerność, bluźnierstwo) Kahał
Kwestie organizacyjne gminy (podatki, miejsca w synagodze) Kahał
Zbrodnie kryminalne wobec chrześcijan (zabójstwa, rozboje) Sądy państwowe
Konflikty Żyd–chrześcijanin (handel, długi, oszustwa) Sądy państwowe
Sprawy państwowe (podatki, przemyt, cła, zdrada) Sądy państwowe
Prabhupada: Rząd musi patrzeć, czy jeśli ty głosisz, że jesteś braminem, czy ty naprawdę wypełniasz swoje obowiązki jak bramin. To jest świecki rząd. Ty mówisz, że jesteś kszatriyą, czy ty wypełniasz swoje obowiązki kszatriyi? Jesteś wajśyą, czy ty wypełniasz swoje obowiązki wajśyi? - To jest obowiązkiem rządu.
Źródło: Bezklasowy Aryanizm: Rząd musi patrzeć, czy jeśli ty głosisz, że jesteś braminem, czy ty naprawdę wypełniasz swoje obowiązki jak bramin. To jest świecki rząd. Ty mówisz, że jesteś kszatriyą, czy ty wypełniasz swoje obowiązki kszatriyi? Jesteś wajśyą, czy ty wypełniasz swoje obowiązki wajśyi? - To jest obowiązkiem rządu.
Źródło: Bezklasowy Aryanizm: http://nama-hatta.pl/artykul/artykul-numer/139/